Phân biệt công chứng và chứng thực: 90% người dân vẫn đang nhầm lẫn

Theo báo cáo từ ngành Tư pháp, mỗi năm tại Việt Nam phát sinh hàng chục triệu giao dịch dân sự và kinh tế cần đến sự xác nhận của cơ quan có thẩm quyền. Tuy nhiên, thực tế đáng lo ngại là có đến 90% người dân vẫn đang nhầm lẫn tai hại giữa “công chứng” và “chứng thực”. Việc hiểu sai bản chất này không chỉ khiến bạn tốn thời gian đi lại mà còn dẫn đến những rủi ro “mất trắng” tài sản hoặc khiến hợp đồng bị vô hiệu khi có tranh chấp.

Để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình, việc hiểu đúng quy định theo Luật Công chứng 2024 là điều bắt buộc. Bài viết dưới đây từ Team biên tập Toplaw sẽ giúp bạn “bóc tách” sự khác biệt cốt lõi để không bao giờ còn nhầm lẫn khi làm giấy tờ pháp lý.

Hiểu đúng định nghĩa về công chứng và chứng thực

Trước khi đi sâu vào phân biệt, chúng ta cần nắm rõ định nghĩa của hai loại hình dịch vụ này theo quy định của pháp luật hiện hành.

Công chứng là gì?

Theo Điều 2 Luật Công chứng 2024, công chứng là dịch vụ công do công chứng viên của tổ chức hành nghề công chứng thực hiện. Mục đích là để chứng nhận tính xác thực và tính hợp pháp của các hợp đồng, giao dịch mà pháp luật bắt buộc hoặc cá nhân, tổ chức tự nguyện yêu cầu. Công chứng viên đóng vai trò là “người gác cổng” pháp lý, đảm bảo các bên tham gia hoàn toàn tự nguyện và có năng lực hành vi dân sự.

Chứng thực là gì?

Theo quy định tại Nghị định 23/2015/NĐ-CP (được sửa đổi bổ sung), chứng thực bao gồm nhiều loại hình như:

1. Chứng thực bản sao từ bản chính: Là việc cơ quan có thẩm quyền căn cứ vào bản chính để chứng thực bản sao là đúng với bản chính. Trong đời sống, người dân thường gọi sai là “photo công chứng”.
2. Chứng thực chữ ký: Là việc chứng thực chữ ký trong giấy tờ, văn bản đúng là chữ ký của người yêu cầu.
3. Chứng thực hợp đồng, giao dịch: Là việc chứng thực về thời gian, địa điểm, năng lực hành vi và ý chí tự nguyện của các bên mà không sâu sát về nội dung như công chứng.

4 điểm khác biệt cốt lõi: Đừng để mất tiền oan

Sự khác biệt giữa công chứng và chứng thực không chỉ nằm ở tên gọi mà còn ở bản chất pháp lý và giá trị bảo vệ người dân.

Bản chất và đối tượng thực hiện

Công chứng chú trọng vào cả mặt hình thức và nội dung của giao dịch. Công chứng viên phải kiểm tra tính hợp pháp của các điều khoản trong hợp đồng. Trong khi đó, chứng thực chủ yếu chú trọng về mặt hình thức, xác nhận sự việc hoặc sự tương đồng giữa các bản giấy tờ mà không đi sâu vào việc kiểm tra tính đúng đắn về nội dung.

Thẩm quyền thực hiện

Công chứng: Chỉ được thực hiện tại các Phòng công chứng hoặc Văn phòng công chứng bởi các Công chứng viên.

Chứng thực: Có phạm vi rộng hơn, bao gồm Ủy ban nhân dân cấp xã, Phòng Tư pháp cấp huyện, Cơ quan đại diện ngoại giao tại nước ngoài và cả các tổ chức hành nghề công chứng.

Giá trị pháp lý của văn bản

Đây là điểm quan trọng nhất mà người dân cần lưu ý. Văn bản công chứng có giá trị chứng cứ rất cao; những tình tiết trong hợp đồng đã công chứng không phải chứng minh trước Tòa án, trừ khi bị tuyên bố vô hiệu. Ngược lại, chứng thực hợp đồng chỉ có giá trị chứng minh về thời gian, địa điểm và chữ ký, không bảo chứng hoàn toàn cho nội dung giao dịch.

Trách nhiệm của người thực hiện

Công chứng viên phải chịu trách nhiệm về tính hợp pháp của hợp đồng và phải bồi thường nếu gây ra thiệt hại do lỗi của mình. Trong khi đó, người thực hiện chứng thực chủ yếu chịu trách nhiệm về việc đối chiếu sự chính xác giữa bản sao và bản chính hoặc xác nhận đúng chữ ký của người yêu cầu.

Bảng so sánh chi tiết: Công chứng vs Chứng thực

Quy trình công chứng chuẩn theo Luật Công chứng 2024

Để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho các giao dịch quan trọng như mua bán nhà đất, bạn cần tuân thủ quy trình nghiêm ngặt sau:

1. Chuẩn bị hồ sơ: Bao gồm dự thảo hợp đồng, giấy tờ tùy thân (CCCD, hộ chiếu), giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản (Sổ đỏ, đăng ký xe) và các giấy tờ liên quan đến tình trạng hôn nhân.
2. Tiếp nhận và kiểm tra: Công chứng viên kiểm tra hồ sơ và khai thác dữ liệu từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
3. Tư vấn pháp lý: Công chứng viên giải thích rõ quyền, nghĩa vụ và hậu quả pháp lý của giao dịch cho các bên.
4. Ký và điểm chỉ: Các bên ký vào từng trang của hợp đồng trước mặt công chứng viên. Việc này hiện nay có thể yêu cầu chụp ảnh để lưu trữ hồ sơ.
5. Đóng dấu và trả kết quả: Tổ chức hành nghề công chứng đóng dấu, ghi số văn bản và trả bản gốc cho người dân.

KẾT NỐI NGAY VỚI TOPLAW ĐỂ ĐƯỢC HỖ TRỢ PHÁP LÝ AN TOÀN!

Bạn đang gặp khó khăn khi phân biệt các loại giấy tờ? Hãy để đội ngũ chuyên gia của chúng tôi đồng hành cùng bạn.

LIÊN HỆ NGAY đội ngũ [Top Công ty luật uy tín] để tư vấn giải pháp hợp đồng.

TRUY CẬP NGAY danh sách [Top Phòng công chứng] gần nhất để thực hiện thủ tục nhanh chóng.

Những lưu ý “vàng” để tránh rủi ro khi làm thủ tục

1. Địa điểm công chứng: Đối với các giao dịch bất động sản, bạn bắt buộc phải công chứng tại tổ chức hành nghề công chứng trong phạm vi tỉnh/thành phố nơi có đất.
2. Công chứng ngoài trụ sở: Nếu bạn già yếu, đang nằm viện hoặc có lý do chính đáng, bạn hoàn toàn có thể yêu cầu công chứng viên đến tận nơi thực hiện.
3. Sửa đổi hợp đồng: Mọi việc sửa đổi nội dung hợp đồng đã công chứng phải có sự thỏa thuận của tất cả các bên ban đầu và thực hiện tại nơi đã công chứng.

Câu hỏi thường gặp 

1. “Photo công chứng” bản chất là công chứng hay chứng thực? Thực tế, không có thuật ngữ “photo công chứng” trong luật. Đây là cách gọi thông thường của việc chứng thực bản sao từ bản chính.
2. Công chứng hợp đồng mua bán nhà đất ở đâu cũng được đúng không? Không đúng. Bạn phải thực hiện tại tổ chức hành nghề công chứng trong phạm vi tỉnh nơi có bất động sản đó.
3. Việc điểm chỉ (lăn tay) có bắt buộc khi công chứng không? Điểm chỉ là bắt buộc nếu người yêu cầu không ký được. Ngoài ra, có thể thực hiện đồng thời với ký tên trong trường hợp công chứng di chúc hoặc theo yêu cầu của người dân để tăng tính bảo mật.

Kết luận

Hiểu rõ sự khác biệt giữa công chứng và chứng thực là “chìa khóa” giúp bạn tự tin hơn trong các giao dịch pháp lý. Công chứng không chỉ là một thủ tục hành chính mà là “lá chắn” bảo vệ tài sản và tương lai của bạn. Đừng để sự thiếu hiểu biết dẫn đến những mất mát không đáng có.

>>> Kết nối với Toplaw.com.vn để tìm kiếm các chuyên gia pháp lý hàng đầu và bảo vệ quyền lợi của mình một cách chuyên nghiệp nhất!