Không ít người hình thành quan niệm pháp lý từ kinh nghiệm truyền miệng, mạng xã hội hoặc những thông tin chưa được kiểm chứng. Chính những hiểu lầm phổ biến về pháp luật này có thể khiến cá nhân, doanh nghiệp thực hiện sai quyền và nghĩa vụ của mình, thậm chí phát sinh rủi ro pháp lý. Vậy những quan niệm nào thường bị hiểu sai và quy định pháp luật thực tế như thế nào? Cùng Toplaw.com.vn tìm hiểu qua bài viết dưới đây.

Không biết pháp luật thì không bị xử phạt

Đây là một trong những quan niệm phổ biến nhất.

Nhiều người cho rằng nếu không biết một hành vi bị pháp luật cấm thì có thể được miễn trách nhiệm. Tuy nhiên, không biết pháp luật không đương nhiên là căn cứ để miễn trách nhiệm pháp lý.

Đối với vi phạm hành chính, Điều 2 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012, được sửa đổi, bổ sung năm 2020, quy định vi phạm hành chính là hành vi có lỗi do cá nhân, tổ chức thực hiện, vi phạm quy định pháp luật về quản lý nhà nước và phải bị xử phạt theo quy định.

Do đó, thay vì chỉ dựa vào thông tin truyền miệng, người dân nên chủ động tìm hiểu quy định liên quan đến công việc, giao dịch hoặc hoạt động của mình.

Công an gọi điện thì bắt buộc phải lên ngay

Đây là một trong những hiểu lầm phổ biến về pháp luật liên quan đến quyền của công dân.

Việc cơ quan công an liên hệ không có nghĩa mọi trường hợp người dân đều phải lập tức có mặt mà không cần biết lý do hoặc tư cách làm việc.

Cần phân biệt giấy mời và giấy triệu tập

Người dân nên xác định rõ mình nhận được:

• Giấy mời làm việc;
• Giấy triệu tập;
• Yêu cầu cung cấp thông tin;
• Hoặc một quyết định tố tụng khác.

Mỗi loại văn bản có tính chất và hậu quả pháp lý khác nhau.

Người dân nên làm gì khi được yêu cầu làm việc?

Trước khi đến làm việc, nên xác định:

• Cơ quan nào yêu cầu?
• Người yêu cầu có thẩm quyền gì?
• Nội dung làm việc là gì?
• Người dân được xác định với tư cách nào?

Nếu vụ việc liên quan đến tố giác tội phạm, điều tra hoặc có nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi, người dân nên cân nhắc tìm kiếm sự hỗ trợ của luật sư.

Ký hợp đồng rồi thì chắc chắn phải thực hiện

Việc ký hợp đồng không có nghĩa mọi hợp đồng đều đương nhiên có hiệu lực.

Theo Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015, giao dịch dân sự có hiệu lực khi đáp ứng các điều kiện về:

• Chủ thể có năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi dân sự phù hợp.
• Chủ thể tham gia hoàn toàn tự nguyện.
• Mục đích, nội dung không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.
• Hình thức giao dịch phù hợp trong trường hợp pháp luật có quy định.

Nếu không đáp ứng điều kiện luật định, giao dịch có thể bị tuyên vô hiệu.

Do đó, trước khi ký hợp đồng quan trọng, các bên nên kiểm tra kỹ nội dung và điều kiện pháp lý.

Có di chúc thì chắc chắn được nhận toàn bộ tài sản

Di chúc hợp pháp là căn cứ quan trọng để phân chia di sản nhưng không phải trong mọi trường hợp người lập di chúc muốn để tài sản cho ai thì người đó chắc chắn được nhận toàn bộ.

Bộ luật Dân sự 2015 quy định về người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc tại Điều 644.

Theo đó, một số đối tượng như con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng hoặc con thành niên không có khả năng lao động có thể được hưởng phần di sản nhất định ngay cả khi nội dung di chúc không cho họ hưởng hoặc chỉ cho hưởng ít hơn phần luật định.

Vì vậy, khi lập di chúc, người dân cần kiểm tra đầy đủ quan hệ thừa kế và điều kiện pháp lý liên quan.

Công chứng là việc xác nhận nội dung hợp đồng hoàn toàn đúng

Công chứng không có nghĩa công chứng viên xác nhận mọi nội dung trong hợp đồng là hoàn toàn đúng về thực tế.

Theo Luật Công chứng 2024, công chứng là hoạt động nhằm chứng nhận tính xác thực, hợp pháp của hợp đồng, giao dịch dân sự bằng văn bản và tính chính xác, hợp pháp, không trái đạo đức xã hội của bản dịch hoặc các nội dung khác theo quy định pháp luật.

Công chứng viên thực hiện kiểm tra hồ sơ, năng lực chủ thể, ý chí tự nguyện và các điều kiện pháp lý theo phạm vi trách nhiệm của mình.

Tuy nhiên, các bên vẫn phải chịu trách nhiệm về tính trung thực của thông tin, tài liệu do mình cung cấp.

Có tranh chấp thì cứ đưa ra Tòa án là được giải quyết

Không phải mọi tranh chấp đều có thể ngay lập tức khởi kiện tại Tòa án mà không cần xem xét điều kiện khởi kiện.

Tùy từng loại tranh chấp, pháp luật có thể quy định:

• Thẩm quyền của Tòa án.
• Thẩm quyền giải quyết của cơ quan khác.
• Thời hiệu khởi kiện.
• Điều kiện khởi kiện.
• Thủ tục hòa giải hoặc các thủ tục bắt buộc khác.

Đặc biệt, đối với tranh chấp đất đai, người dân cần xác định đúng loại tranh chấp và điều kiện thực hiện thủ tục trước khi lựa chọn phương án giải quyết.

Bạn đang gặp tranh chấp đất đai? Hãy tham khảo danh sách Top luật sư trên Toplaw để tìm kiếm luật sư theo khu vực và chuyên môn.

Chỉ cần xóa bài đăng trên mạng xã hội là không còn trách nhiệm

Nhiều người nghĩ rằng nếu đăng thông tin sai rồi nhanh chóng xóa thì mọi hậu quả pháp lý cũng chấm dứt.

Thực tế không hoàn toàn như vậy.

Tùy nội dung và mức độ vi phạm, hành vi đăng tải thông tin trên mạng có thể liên quan đến:

• Trách nhiệm hành chính.
• Trách nhiệm dân sự.
• Thậm chí trách nhiệm hình sự trong trường hợp đáp ứng đầy đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm.

Việc xóa nội dung có thể là hành động khắc phục nhưng không đồng nghĩa hành vi đã xảy ra sẽ tự động mất đi.

Người khác nợ tiền nhưng không trả thì có thể báo công an để bắt

Quan hệ vay tiền không trả không mặc nhiên là tội phạm.

Nếu hai bên có quan hệ vay tài sản và người vay không thực hiện nghĩa vụ trả nợ thì trước hết có thể phát sinh tranh chấp dân sự.

Chỉ khi có các dấu hiệu cụ thể của hành vi phạm tội theo quy định Bộ luật Hình sự thì mới có thể xem xét trách nhiệm hình sự.

Ví dụ, hành vi dùng thủ đoạn gian dối ngay từ đầu nhằm chiếm đoạt tài sản có thể được xem xét dưới góc độ tội phạm nếu đáp ứng đầy đủ các dấu hiệu pháp lý.

Do đó, khi xảy ra tranh chấp nợ tiền, người dân cần đánh giá đúng bản chất vụ việc trước khi lựa chọn cơ quan giải quyết.

Luật sư chỉ cần thiết khi vụ án đã ra Tòa

Đây là một hiểu lầm có thể khiến người dân bỏ lỡ cơ hội bảo vệ quyền lợi của mình.

Luật sư có thể tham gia hỗ trợ từ nhiều giai đoạn khác nhau, tùy tính chất vụ việc và quy định pháp luật, chẳng hạn:

• Tư vấn trước khi ký hợp đồng.
• Tư vấn khi xảy ra tranh chấp.
• Làm việc với cơ quan nhà nước.
• Tham gia tố tụng.
• Hỗ trợ khiếu nại, khởi kiện.
• Tư vấn giải quyết tranh chấp đất đai, thừa kế, hôn nhân gia đình.

Việc tìm luật sư ngay từ khi phát sinh vấn đề có thể giúp người dân xác định phương án xử lý phù hợp và hạn chế những sai sót khó khắc phục về sau.

Làm thế nào để tránh những hiểu lầm về pháp luật?

Pháp luật thường xuyên được sửa đổi, bổ sung. Vì vậy, những thông tin được truyền miệng hoặc bài viết cũ trên mạng chưa chắc còn phù hợp với quy định hiện hành.

Người dân nên:

Kiểm tra văn bản pháp luật chính thức

Khi gặp vấn đề pháp lý, nên xác định:

• Luật nào đang điều chỉnh?
• Nghị định, thông tư nào hướng dẫn?
• Văn bản còn hiệu lực hay đã được sửa đổi?
• Quy định mới nhất áp dụng từ thời điểm nào?

Không áp dụng máy móc kinh nghiệm của người khác

Hai vụ việc có vẻ giống nhau nhưng có thể khác nhau về:

• Chủ thể.
• Thời điểm.
• Tài sản.
• Chứng cứ.
• Tình tiết pháp lý.

Vì vậy, không nên chỉ dựa vào câu chuyện của người quen để tự quyết định cách xử lý.

Tìm kiếm sự tư vấn từ người có chuyên môn

Đối với những vụ việc có giá trị tài sản lớn hoặc ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi, người dân nên tham khảo ý kiến của luật sư hoặc tổ chức hành nghề luật.

Bạn đang gặp vấn đề pháp lý nhưng chưa biết tìm luật sư ở đâu? Khám phá danh sách luật sư và tổ chức hành nghề được phân loại theo lĩnh vực, địa phương trên Toplaw.com.vn để tìm đơn vị phù hợp với nhu cầu của bạn.

Kết luận

Những hiểu lầm phổ biến về pháp luật có thể xuất phát từ kinh nghiệm truyền miệng, thông tin trên mạng xã hội hoặc việc áp dụng những quy định đã cũ. Đặc biệt, các vấn đề như giấy tờ viết tay, giấy triệu tập, tài sản vợ chồng, thừa kế, tranh chấp đất đai hay trách nhiệm khi đăng tải thông tin trên mạng đều cần được xem xét dựa trên quy định pháp luật cụ thể.

Khi quyền lợi bị ảnh hưởng hoặc vụ việc có tính chất phức tạp, người dân nên kiểm tra văn bản pháp luật hiện hành và cân nhắc tham vấn luật sư chuyên môn để có hướng xử lý phù hợp.