Liên hệ
Khi cho người khác vay tiền nhưng đến hạn không trả, một số người có ý định tự ý lấy tài sản của người nợ để trừ nợ. Tuy nhiên, có quyền đòi nợ không đồng nghĩa với việc được tự ý chiếm giữ tài sản của người khác. Tùy cách thức thực hiện, giá trị tài sản và tình tiết cụ thể, hành vi này có thể bị xử lý dân sự, hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
Có được tự ý lấy tài sản của người khác để trừ nợ không?
Không nên tự ý lấy tài sản của người đang nợ tiền để trừ nợ.
Theo Bộ luật Dân sự 2015, chủ nợ có quyền yêu cầu bên có nghĩa vụ thực hiện nghĩa vụ trả nợ. Tuy nhiên, quyền đòi nợ không đồng nghĩa với quyền tự mình lấy hoặc định đoạt tài sản thuộc sở hữu của người khác.
Ví dụ, A cho B vay 100 triệu đồng. Khi B chưa trả đúng hạn, A không thể tự ý lấy xe máy hoặc ô tô của B rồi tuyên bố tài sản đó dùng để thanh toán khoản nợ.
Nếu muốn dùng tài sản để thanh toán, hai bên có thể thỏa thuận về việc giao tài sản để thực hiện nghĩa vụ và nên lập văn bản rõ ràng.
Tự ý lấy tài sản để trừ nợ có thể bị truy cứu hình sự không?
Có thể, nếu hành vi có đầy đủ dấu hiệu của một tội phạm theo Bộ luật Hình sự.
Lén lút lấy tài sản
Nếu chủ nợ lợi dụng lúc người khác không biết để lấy tài sản nhằm chiếm đoạt, hành vi có thể bị xem xét về tội trộm cắp tài sản theo Điều 173 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017.
Dùng vũ lực hoặc đe dọa để lấy tài sản
Nếu người đòi nợ dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc thủ đoạn khác để chiếm đoạt tài sản, tùy trường hợp có thể bị xem xét về các tội như cướp tài sản hoặc cưỡng đoạt tài sản.
Việc người thực hiện đang có khoản nợ cần thu hồi không tự động loại trừ trách nhiệm hình sự nếu hành vi thực tế có dấu hiệu tội phạm.
>>>Bạn đang gặp vấn đề pháp lý nhưng chưa biết tìm luật sư ở đâu? Khám phá danh sách luật sư và tổ chức hành nghề được phân loại theo lĩnh vực, địa phương trên Toplaw.com.vn để tìm đơn vị phù hợp với nhu cầu của bạn.
Những yếu tố nào quyết định hành vi có bị xử lý hình sự?
Không phải cứ tự ý lấy tài sản là chắc chắn bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét tổng thể các yếu tố như:
- Cách thức lấy tài sản;
- Giá trị tài sản;
- Mục đích của người thực hiện;
- Tài sản thuộc quyền sở hữu của ai;
- Có dùng vũ lực hoặc đe dọa hay không;
- Tài sản có được giao hợp pháp trước đó hay không;
- Các tình tiết khác của vụ việc.
Do đó, nếu vụ việc có dấu hiệu phức tạp, cần đánh giá tình tiết thực tế thay vì chỉ căn cứ vào việc người lấy tài sản đang là chủ nợ.
Nếu con nợ đồng ý giao tài sản để trả nợ thì sao?
Trường hợp hai bên tự nguyện thỏa thuận dùng tài sản để thanh toán khoản nợ thì khác với việc chủ nợ tự ý lấy tài sản.
Nên lập văn bản thể hiện rõ:
- Số tiền còn nợ;
- Tài sản dùng để thanh toán;
- Giá trị tài sản;
- Khoản nợ được thanh toán toàn bộ hay một phần;
- Thời điểm bàn giao;
- Quyền và nghĩa vụ của mỗi bên.
Điều này giúp hạn chế tranh chấp về sau.
Chủ nợ nên làm gì khi con nợ không trả tiền?
Thay vì tự ý lấy tài sản, chủ nợ có thể:
Thỏa thuận yêu cầu thanh toán
Gửi yêu cầu trả nợ, xác định rõ số tiền và thời hạn thanh toán.
Khởi kiện tại Tòa án
Nếu người vay không tự nguyện thực hiện nghĩa vụ, chủ nợ có thể khởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết theo quy định.
Yêu cầu thi hành án
Khi có bản án, quyết định có hiệu lực, việc kê biên, xử lý tài sản để thu hồi nợ được thực hiện theo Luật Thi hành án dân sự, không phải do chủ nợ tự mình thực hiện.
Người bị lấy tài sản để “trừ nợ” nên làm gì?
Nếu tài sản bị người khác tự ý lấy, cần:
- Lưu giữ giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản;
- Lưu tin nhắn, email, hình ảnh, video hoặc camera;
- Yêu cầu người đang giữ tài sản trả lại;
- Trình báo cơ quan có thẩm quyền nếu có dấu hiệu chiếm đoạt hoặc sử dụng vũ lực;
- Tìm luật sư nếu tài sản có giá trị lớn hoặc vụ việc có dấu hiệu hình sự.
>>> Đang tranh chấp về tài sản hoặc bị người khác tự ý lấy tài sản để “trừ nợ”? Bạn có thể tham khảo Top luật sư trên Toplaw để tìm chuyên gia phù hợp với vụ việc.
Tự ý lấy tài sản để trừ nợ và cấn trừ nghĩa vụ khác nhau thế nào?
Đây là hai khái niệm cần phân biệt.
| Tự ý lấy tài sản | Cấn trừ nghĩa vụ hợp pháp |
|---|---|
| Không có sự đồng ý hoặc căn cứ pháp luật phù hợp | Có thỏa thuận hoặc căn cứ pháp luật |
| Chủ nợ tự chiếm giữ tài sản | Các bên thống nhất phương thức thanh toán |
| Có thể phát sinh tranh chấp, trách nhiệm pháp lý | Có thể làm chấm dứt toàn bộ hoặc một phần nghĩa vụ |
| Có nguy cơ bị xem xét hành vi xâm phạm quyền sở hữu | Được thực hiện theo quy định pháp luật |
Do đó, nếu hai bên muốn dùng tài sản để thanh toán khoản nợ, nên lập thỏa thuận rõ ràng thay vì tự ý lấy tài sản.
Kết luận
Tự ý lấy tài sản của người khác để trừ nợ có thể vi phạm pháp luật, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu hành vi có dấu hiệu của tội xâm phạm quyền sở hữu. Chủ nợ nên sử dụng các phương thức hợp pháp như thỏa thuận, khởi kiện và yêu cầu thi hành án thay vì tự ý lấy tài sản.
