Liên hệ
Trong các tranh chấp dân sự, lao động, hôn nhân gia đình, kinh doanh hoặc vụ án hình sự, tin nhắn, email và dữ liệu trao đổi trên môi trường điện tử ngày càng được sử dụng phổ biến để chứng minh sự việc. Vậy tin nhắn, email có được sử dụng làm chứng cứ không? Có phải cứ có ảnh chụp màn hình tin nhắn hoặc email là Tòa án sẽ công nhận? Bài viết dưới đây của Toplaw.com.vn sẽ giúp làm rõ giá trị của các loại dữ liệu điện tử và những lưu ý khi thu thập, bảo quản chứng cứ.
Tin nhắn, email có được sử dụng làm chứng cứ không?
Có. Tin nhắn, email có thể được sử dụng làm chứng cứ nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định pháp luật.
Đối với vụ việc dân sự, khoản 1 Điều 93 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định chứng cứ là những gì có thật, được đương sự và cơ quan, tổ chức, cá nhân khác giao nộp, xuất trình cho Tòa án hoặc do Tòa án thu thập theo trình tự, thủ tục luật định và được sử dụng làm căn cứ để xác định tình tiết khách quan của vụ án.
Đáng chú ý, Điều 94 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 xác định dữ liệu điện tử là một trong các nguồn chứng cứ.
Như vậy, về nguyên tắc, tin nhắn và email có thể trở thành chứng cứ nếu chứng minh được tính xác thực và có liên quan đến việc giải quyết vụ việc.
Tin nhắn được sử dụng làm chứng cứ trong trường hợp nào?
Tin nhắn trên các nền tảng như SMS, Zalo, Messenger hoặc các ứng dụng trao đổi khác có thể có giá trị chứng minh tùy từng trường hợp.
Tin nhắn có thể chứng minh những vấn đề gì?
Ví dụ, tin nhắn có thể được sử dụng để chứng minh:
- Hai bên đã thỏa thuận về việc vay tiền.
- Một bên thừa nhận nghĩa vụ trả nợ.
- Nội dung trao đổi liên quan đến hợp đồng.
- Một người đã nhận tiền hoặc tài sản.
- Nội dung thỏa thuận về việc mua bán.
- Trao đổi giữa các bên trong tranh chấp lao động.
- Các tình tiết liên quan đến quan hệ hôn nhân, gia đình.
Tuy nhiên, không phải cứ có tin nhắn là chắc chắn được công nhận là chứng cứ có giá trị.
Tòa án sẽ xem xét tính xác thực của tin nhắn
Khi đánh giá tin nhắn, cơ quan có thẩm quyền có thể xem xét:
- Ai là người gửi?
- Ai là người nhận?
- Tài khoản hoặc số điện thoại có thuộc người liên quan không?
- Nội dung có bị chỉnh sửa không?
- Tin nhắn được tạo vào thời điểm nào?
- Có các chứng cứ khác xác nhận nội dung hay không?
Do đó, người dân nên bảo quản toàn bộ cuộc hội thoại, thay vì chỉ lưu một vài tin nhắn có lợi cho mình.
Email có được coi là chứng cứ không?
Email cũng có thể được sử dụng làm chứng cứ dưới dạng dữ liệu điện tử nếu đáp ứng điều kiện pháp luật.
Email có thể chứng minh thỏa thuận giữa các bên
Trong hoạt động kinh doanh, email thường được sử dụng để trao đổi:
- Báo giá.
- Điều khoản hợp đồng.
- Xác nhận đơn hàng.
- Tiến độ thực hiện công việc.
- Công nợ.
- Giao nhận hàng hóa.
- Khiếu nại và giải quyết tranh chấp.
Trong những trường hợp phù hợp, chuỗi email có thể giúp chứng minh quá trình trao đổi và thỏa thuận giữa các bên.
Cần giữ email ở dạng đầy đủ
Người sử dụng không nên chỉ chụp ảnh phần nội dung email rồi xóa hoặc bỏ qua thông tin khác.
Nên lưu giữ:
- Địa chỉ email người gửi.
- Địa chỉ email người nhận.
- Thời gian gửi, nhận.
- Tiêu đề email.
- Nội dung trao đổi.
- File đính kèm.
- Chuỗi email liên quan.
Những thông tin này có thể hỗ trợ việc xác định nguồn gốc và tính toàn vẹn của dữ liệu.
Điều kiện để tin nhắn, email có giá trị chứng cứ
Để dữ liệu điện tử được sử dụng hiệu quả, cần đặc biệt quan tâm đến tính xác thực và tính toàn vẹn của dữ liệu.
Xác định được nguồn gốc
Cần có căn cứ để xác định dữ liệu đến từ đâu, chẳng hạn:
- Số điện thoại.
- Tài khoản mạng xã hội.
- Địa chỉ email.
- Thiết bị điện tử.
- Hệ thống lưu trữ dữ liệu.
Dữ liệu không bị thay đổi trái phép
Nội dung càng được bảo quản đầy đủ và nguyên trạng thì càng thuận lợi khi cần xác minh.
Có liên quan đến vụ việc
Một dữ liệu dù xác thực nhưng nếu không liên quan đến vấn đề đang được giải quyết thì giá trị chứng minh có thể không đáng kể.
Có thể kết hợp với chứng cứ khác
Tin nhắn, email thường có giá trị tốt hơn khi được kết hợp với:
- Hợp đồng.
- Sao kê ngân hàng.
- Hóa đơn.
- Biên nhận.
- File ghi âm, hình ảnh hợp pháp.
- Lời khai của người liên quan.
- Các tài liệu khác.
Pháp luật quy định thế nào về dữ liệu điện tử?
Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 đã ghi nhận dữ liệu điện tử là một nguồn chứng cứ.
Trong tố tụng hình sự, Điều 87 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 cũng quy định dữ liệu điện tử là một trong các nguồn chứng cứ.
Ngoài ra, Điều 99 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định dữ liệu điện tử là một nguồn chứng cứ và việc thu thập, bảo quản, đánh giá phải được thực hiện theo trình tự pháp luật tố tụng hình sự.
Điều này cho thấy dữ liệu được tạo ra và lưu trữ bằng phương tiện điện tử có thể đóng vai trò quan trọng trong quá trình giải quyết vụ việc.
Có nên chỉ dùng tin nhắn để khởi kiện đòi tiền?
Không nên phụ thuộc hoàn toàn vào một loại chứng cứ.
Nên xây dựng hệ thống chứng cứ
Ví dụ, trong tranh chấp vay tiền, ngoài tin nhắn thể hiện việc vay, người cho vay nên lưu giữ:
- Giấy vay tiền nếu có.
- Sao kê chuyển khoản.
- Nội dung tin nhắn.
- Email.
- Thông tin người làm chứng.
- Nội dung thừa nhận khoản nợ.
- Các tài liệu liên quan đến việc trả nợ.
Tin nhắn và sao kê có thể bổ trợ cho nhau
Ví dụ:
Tin nhắn thể hiện A xác nhận vay 100 triệu đồng.
Đồng thời:
Sao kê ngân hàng thể hiện B đã chuyển 100 triệu đồng cho A.
Hai nguồn thông tin có thể hỗ trợ nhau trong việc chứng minh quan hệ vay tài sản.
Làm gì để bảo quản tin nhắn, email làm chứng cứ?
Bước 1: Không xóa nội dung
Giữ nguyên cuộc hội thoại, email và dữ liệu liên quan.
Bước 2: Sao lưu dữ liệu
Có thể lưu trữ dữ liệu trên thiết bị và phương thức sao lưu phù hợp để hạn chế nguy cơ mất dữ liệu.
Bước 3: Chụp màn hình nhưng không chỉ giữ ảnh
Ảnh chụp màn hình nên được xem là tài liệu hỗ trợ. Quan trọng hơn là giữ dữ liệu gốc.
Bước 4: Lưu toàn bộ cuộc trao đổi
Không nên chỉ lưu những đoạn có lợi cho mình. Toàn bộ chuỗi trao đổi giúp cơ quan giải quyết vụ việc đánh giá nội dung trong đúng bối cảnh.
Bước 5: Tìm luật sư nếu có tranh chấp
Nếu chứng cứ điện tử là tài liệu quan trọng, luật sư có thể tư vấn cách thu thập, bảo quản và xuất trình phù hợp.
Khi nào nên nhờ luật sư đánh giá chứng cứ điện tử?
Người dân nên cân nhắc tìm luật sư khi:
- Giá trị tranh chấp lớn.
- Bên kia phủ nhận tin nhắn hoặc email.
- Có nghi ngờ dữ liệu bị chỉnh sửa.
- Tin nhắn đã bị xóa.
- Tranh chấp có yếu tố hình sự.
- Cần sử dụng dữ liệu điện tử tại Tòa án.
- Có nhiều nguồn chứng cứ mâu thuẫn nhau.
Bạn đang có tin nhắn, email hoặc dữ liệu điện tử liên quan đến tranh chấp? Hãy tham khảo danh sách [Top Luật sư] trên Toplaw để tìm người có chuyên môn phù hợp và được tư vấn cách bảo vệ quyền lợi của mình.
Câu hỏi thường gặp
Tin nhắn Zalo có được làm chứng cứ không?
Có thể. Tin nhắn Zalo có thể được xem xét dưới dạng dữ liệu điện tử nếu đáp ứng các điều kiện về tính xác thực, nguồn gốc, tính toàn vẹn và có liên quan đến vụ việc.
Ảnh chụp màn hình Messenger có giá trị pháp lý không?
Có thể được sử dụng để cung cấp thông tin, nhưng nên giữ dữ liệu gốc trên tài khoản, thiết bị và toàn bộ cuộc trò chuyện để tăng khả năng xác minh.
Email có giá trị chứng minh hợp đồng không?
Email có thể hỗ trợ chứng minh quá trình đàm phán, trao đổi hoặc thỏa thuận giữa các bên. Giá trị chứng minh cụ thể phụ thuộc vào nội dung và các chứng cứ liên quan.
Có nên in tin nhắn ra giấy để nộp cho Tòa án?
Có thể in hoặc sao chép dữ liệu để xuất trình, nhưng người dân nên giữ lại dữ liệu điện tử gốc để phục vụ việc xác minh khi cần thiết.
Kết luận
Tin nhắn, email có thể được sử dụng làm chứng cứ nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định pháp luật về chứng cứ và dữ liệu điện tử. Tuy nhiên, một ảnh chụp màn hình hoặc một đoạn tin nhắn riêng lẻ không phải lúc nào cũng đủ để chứng minh toàn bộ vụ việc.
Khi có tranh chấp, người dân nên giữ nguyên dữ liệu gốc, bảo quản toàn bộ nội dung trao đổi, sao lưu thông tin liên quan và kết hợp nhiều nguồn chứng cứ khác nhau. Nếu dữ liệu điện tử có ý nghĩa quyết định đối với vụ việc, việc tham vấn luật sư ngay từ đầu có thể giúp hạn chế rủi ro trong quá trình thu thập và sử dụng chứng cứ.
Đang gặp vấn đề pháp lý nhưng chưa biết tìm chuyên gia nào? Hãy tham khảo hệ thống luật sư và tổ chức hành nghề trên Toplaw để tìm kiếm đơn vị phù hợp với lĩnh vực và khu vực của bạn.
