Liên hệ
Trong cuộc sống, nhiều người chỉ tìm hiểu pháp luật khi quyền lợi đã bị ảnh hưởng hoặc tranh chấp đã phát sinh. Chính vì không nắm rõ quy định, người dân có thể bỏ lỡ những quyền mà pháp luật cho phép mình thực hiện, từ quyền yêu cầu cung cấp thông tin, khiếu nại, tố cáo đến quyền được bảo vệ khi tham gia tố tụng. Vậy những quyền lợi người dân thường bỏ lỡ vì không biết pháp luật là gì? Cùng Toplaw.com.vn tìm hiểu những quyền quan trọng mà mỗi người nên biết để chủ động bảo vệ mình.
Quyền được biết và tiếp cận thông tin
Một trong những quyền quan trọng nhưng thường bị bỏ qua là quyền tiếp cận thông tin do cơ quan nhà nước tạo ra, trong phạm vi pháp luật cho phép.
Người dân có quyền yêu cầu cung cấp thông tin
Theo Luật Tiếp cận thông tin 2016, công dân có quyền được tiếp cận thông tin của cơ quan nhà nước, trừ những thông tin không được tiếp cận hoặc chỉ được tiếp cận có điều kiện theo quy định.
Điều này đặc biệt hữu ích khi người dân cần tìm hiểu:
- Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất;
- Chính sách, thủ tục hành chính;
- Thông tin liên quan đến quyền và nghĩa vụ của mình;
- Các quyết định hành chính có liên quan trực tiếp.
Không nên chỉ hỏi thông tin bằng lời nói
Trong những trường hợp cần làm rõ quyền lợi, người dân nên tìm hiểu cơ chế yêu cầu cung cấp thông tin theo quy định thay vì chỉ hỏi thông tin không chính thức.
Quyền khiếu nại quyết định hoặc hành vi hành chính
Nhiều người cho rằng quyết định của cơ quan nhà nước ban hành thì bắt buộc phải chấp nhận.
Thực tế, pháp luật trao cho công dân quyền khiếu nại trong những trường hợp luật định.
Khi nào có thể khiếu nại?
Theo Luật Khiếu nại 2011, khi có căn cứ cho rằng quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình, người khiếu nại có thể thực hiện quyền khiếu nại theo trình tự pháp luật.
Ví dụ có thể phát sinh khiếu nại liên quan đến:
- Đất đai;
- Bồi thường, hỗ trợ, tái định cư;
- Xử phạt vi phạm hành chính;
- Giải quyết thủ tục hành chính;
- Các quyết định hành chính ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi.
Khiếu nại cần chú ý thời hiệu
Người dân không nên để vụ việc kéo dài quá lâu mới tìm hiểu quyền khiếu nại. Việc xác định thời hiệu, người có thẩm quyền giải quyết và hồ sơ cần thiết có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng bảo vệ quyền lợi.
Nếu đang gặp vấn đề với quyết định hoặc hành vi hành chính, bạn có thể tham khảo [Top Luật sư] trên Toplaw để tìm luật sư theo chuyên môn và khu vực.
Quyền khởi kiện để bảo vệ quyền lợi hợp pháp
Không ít người nghĩ rằng chỉ khi có tranh chấp nghiêm trọng mới cần đưa vụ việc ra Tòa án.
Khởi kiện là một phương thức bảo vệ quyền
Trong những trường hợp đáp ứng điều kiện pháp luật, cá nhân có thể khởi kiện để yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Các tranh chấp thường gặp gồm:
- Tranh chấp đất đai;
- Tranh chấp hợp đồng;
- Tranh chấp thừa kế;
- Tranh chấp tài sản;
- Tranh chấp hôn nhân và gia đình;
- Yêu cầu bồi thường thiệt hại.
Cần xác định đúng thời hiệu và thẩm quyền
Không phải cứ có tranh chấp là có thể nộp đơn ở bất kỳ Tòa án nào. Người dân cần xác định đúng loại tranh chấp, thẩm quyền giải quyết, thời hiệu và các điều kiện tố tụng liên quan.
Quyền yêu cầu bồi thường khi quyền lợi bị xâm phạm
Một số người chịu thiệt hại nhưng chỉ nghĩ rằng “đành chịu” vì không biết mình có thể yêu cầu bồi thường.
Thiệt hại có thể được yêu cầu bồi thường
Tùy trường hợp, pháp luật dân sự cho phép người bị xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp yêu cầu bồi thường thiệt hại khi có đủ căn cứ.
Thiệt hại có thể liên quan đến:
- Tài sản;
- Sức khỏe;
- Tính mạng;
- Danh dự, nhân phẩm, uy tín;
- Quyền và lợi ích hợp pháp khác.
Cần lưu giữ chứng cứ
Khi xảy ra thiệt hại, người dân nên giữ:
- Hợp đồng;
- Hóa đơn, chứng từ;
- Hình ảnh, video;
- Tin nhắn;
- Hồ sơ y tế nếu có;
- Văn bản làm việc;
- Các tài liệu chứng minh thiệt hại.
Chứng cứ càng đầy đủ thì việc xác định trách nhiệm và yêu cầu bồi thường càng thuận lợi.
Quyền yêu cầu cấp lại, điều chỉnh hoặc đính chính giấy tờ
Sai sót trên giấy tờ hành chính có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người dân.
Không nên chấp nhận giấy tờ sai thông tin
Một số sai sót thường gặp như:
- Sai họ tên;
- Sai ngày tháng năm sinh;
- Sai thông tin nhân thân;
- Sai thông tin tài sản;
- Sai thông tin trong hồ sơ hành chính.
Trong từng trường hợp, pháp luật có thể cho phép người dân yêu cầu cơ quan có thẩm quyền điều chỉnh, cải chính hoặc cấp lại giấy tờ.
Cần xác định đúng thủ tục
Mỗi loại giấy tờ có quy trình xử lý khác nhau. Người dân nên kiểm tra cơ quan có thẩm quyền và thành phần hồ sơ thay vì tự sửa chữa giấy tờ.
Quyền nhờ luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp
Nhiều người chỉ tìm đến luật sư khi vụ án đã được đưa ra xét xử. Đây có thể là một sai lầm.
Luật sư có thể hỗ trợ từ giai đoạn sớm
Tùy từng vụ việc, luật sư có thể hỗ trợ:
- Tư vấn quyền và nghĩa vụ;
- Rà soát hợp đồng;
- Tư vấn phương án giải quyết tranh chấp;
- Soạn đơn, văn bản;
- Hỗ trợ khiếu nại;
- Tham gia tố tụng theo quy định;
- Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho khách hàng.
Đặc biệt quan trọng trong vụ việc hình sự
Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 ghi nhận quyền tự bào chữa, nhờ người bào chữa của người bị buộc tội theo quy định.
Việc tìm kiếm luật sư từ sớm có thể giúp người liên quan hiểu rõ tư cách tố tụng và quyền của mình.
Vì sao người dân thường bỏ lỡ quyền lợi của mình?
Không biết quyền của mình được pháp luật bảo vệ
Nhiều người chỉ biết mình có quyền khi được người khác tư vấn. Trong khi đó, việc chủ động tìm hiểu quy định có thể giúp phát hiện vấn đề sớm hơn.
Chậm thực hiện quyền
Một số quyền có thể gắn với thời hạn hoặc thời hiệu. Nếu người dân chờ quá lâu, việc thực hiện quyền có thể gặp khó khăn hoặc không còn được pháp luật bảo vệ theo cách ban đầu.
Không lưu giữ chứng cứ
Một quyền dù được pháp luật công nhận nhưng nếu không có tài liệu chứng minh thì việc bảo vệ quyền lợi trên thực tế có thể khó khăn.
Ngại tìm luật sư vì cho rằng chi phí cao
Không phải mọi trường hợp đều cần thuê luật sư tham gia toàn bộ vụ việc. Người dân có thể bắt đầu bằng việc tư vấn pháp lý để xác định quyền, nghĩa vụ và phương án xử lý phù hợp.
Làm gì khi phát hiện quyền lợi của mình có thể đang bị ảnh hưởng?
Bước 1: Xác định vấn đề pháp lý
Cần xác định mình đang gặp vấn đề về:
- Đất đai;
- Hợp đồng;
- Thừa kế;
- Hôn nhân gia đình;
- Hình sự;
- Hành chính;
- Doanh nghiệp;
- Tài sản.
Bước 2: Thu thập và bảo quản chứng cứ
Không nên xóa tin nhắn, hình ảnh, email hoặc các tài liệu có liên quan khi chưa xác định được giá trị của chúng.
Bước 3: Kiểm tra thời hạn thực hiện quyền
Đây là bước nhiều người bỏ qua nhất. Cần xác định có thời hiệu, thời hạn khiếu nại, khởi kiện hoặc thời hạn thực hiện thủ tục hay không.
Bước 4: Tham vấn người có chuyên môn
Nếu vụ việc phức tạp hoặc có giá trị tài sản lớn, nên tham khảo ý kiến luật sư trước khi thực hiện các bước tiếp theo.
Đang gặp vấn đề pháp lý nhưng chưa biết tìm chuyên gia nào? Hãy tham khảo hệ thống luật sư và tổ chức hành nghề trên Toplaw để tìm kiếm đơn vị phù hợp với lĩnh vực và khu vực của bạn.
Kết luận
Những quyền lợi người dân thường bỏ lỡ vì không biết pháp luật không chỉ liên quan đến việc khiếu nại hay khởi kiện mà còn bao gồm quyền tiếp cận thông tin, yêu cầu bồi thường, nhờ luật sư, định đoạt tài sản, thực hiện công chứng và bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Pháp luật trao cho người dân nhiều quyền nhưng việc bảo vệ quyền trên thực tế thường phụ thuộc vào khả năng nhận biết, thực hiện đúng thủ tục và đúng thời hạn. Vì vậy, khi phát sinh vấn đề, người dân nên chủ động tìm hiểu quy định hiện hành và tìm đến luật sư hoặc tổ chức hành nghề phù hợp nếu vụ việc có tính chất phức tạp.
Hãy luôn tra cứu và kết nối với những chuyên gia pháp lý uy tín trên hệ thống Toplaw.com.vn để mọi bước đi của bạn đều nằm trong vòng an toàn tuyệt đối.
